شمس الدين حافظ
474
ديوان كامل و جامع هديه حافظ ( فارسى )
390 - « وقت گل » دوستان وقت گل آن بِه كه به عشرت كوشيم * سخنِ پيرِ مغان است و به جان بنيوشيم نيست در كس كَرَم و وقتِ طرب مىگذرد * چاره آن است كه سجّاده به مى بفروشيم خوش هوائيست فرحبخش ، خدايا بفرست * نازنينى كه به رويش ، مى گلگون نوشيم ارغنونساز فلك ، رهزنِ اهل هنر است * چون ازين غصّه نناليم و چرا نخروشيم ؟ گل به جوش آمد و از مى نزديمش آبى * لاجرم ز آتشِ حرمان و هوس مىجوشيم مىكشيم از قدحِ لاله ، شرابى موهوم * چشم بد دور كه بىمطرب و مى مدهوشيم حافظ اين حالِ عجب با كه توان گفت كه ما * بلبلانيم كه در موسمِ گل خاموشيم * توضيحات : به ( بهتر - شايسته است ) عشرت ( شادى ، خوشى ، ذوق و صفا ) كوشيم ( بپردازيم - صفا كنيم ) بنيوشيم ( گوش كنيم ، بشنويم ) كرم ( بخشندگى ) وقت طرب ( فرصت شادى ) چاره ( علاج ) سجاده ( جا نماز ) به مى بفروشيم ( به جايش شراب بخريم ) نازنين ( محبوب نازپرور ) ارغنون ( نوعى ساز موسيقى ) ارغنونساز فلك ( روزگار نوازنده ) رهزن ( دزد - دشمن ) اهل هنر ( هنرمند ) ( چون قيد - بايد ) حرمان ( دورى ، اضطراب - حرص و جوش ) به جوش آمد ( باز شد ) شرابى موهوم ( بادهاى خيالى ) قدح لاله ( جام سرخ لاله ) چشم بد ( چشم حسود ) دور ( كور باد ) بىمطرب ( بدون نوازنده ) حال عجب ( حال شگفت - عجيب ) كه ( چه كسى - ضمير مبهم ) معنى بيت ( 5 ) ( گل شكفته و سرخ شد ، اما از شراب بر آتش گل آبى نزديم و در كنارش شراب نخورديم پس از سوز محرومى و داغ خواهش دل ، ديگ سينه مىجوشد و خاطرى نگران داريم ) معنى بيت ( 7 ) ( اى حافظ ، اين حالت عجيب چيست كه با كسى نمىتوان گفت زيرا ما بلبلانى هستيم كه در بهاران خاموش هستيم ) . * ترجمه : * نتيجه تفأل : 1 - حافظ بزرگ در بيتهاى 1 و 2 و 4 فرمايد : ( اى دوستان در موسم بهار و گل بهتر است كه به خوشى و شادى بپردازيم اين سخن مرشد است كه به جان و دل بايد شنيد و به كار بست ) ( آثار بخشش و رادمردى در كسى نمىبينم و فرصت شادى هم پايان مىپذيرد ، علاج كار آنست كه سجاده را به بهاى شرابى عوض كنيم ) ( روزگار نوازنده و فريبكار هنرمندكش و قاتل هنر است كه بايد از اين غم ناله سر داد ) خود تفسير فرمائيد . 2 - اگر وعدههاى متقابلى كه دادهايد ، عملى گردد ، همه چيز به خوبى و خوشى پيش مىرود و ناراحتىها پايان مىپذيرد در حالى كه راه براى پيشرفت كاملا باز است ، جنابعالى چنان ترقى مىكنيد كه چشمها خيره مىشوند و از طرفى اوضاع او چنان خوب مىشود كه همه سخن به مدح او دراز مىكنند و او را گرامى داشته و عزيز مىدارند . 3 - اگر كسى به شما بدى كرد او را به خدا واگذار كنيد و در فكر انتقامجويى نباشيد زيرا شما داراى قلبى پاك و مهربان هستيد كه كينه و عداوت در آن جاى ندارد ، اگرچه از ديگران ناراحتىها ديدهايد اما صبر و شكيبايى شما موجب كاميابى و پيروزيتان بوده است . 4 - شما فكر مىكنيد ، همه چيز با لجبازى و داد و بيداد حل مىشود درحالىكه كارها با مهر و محبت بهتر انجام مىپذيرد ، شما كه زندگى نسبتا آرامى داريد چرا فريب اين مسايل را مىخوريد ، شتاب مكنيد . 5 - در 12 شب آينده خواب خواهيد ديد كه در نشيب و فرازى مانند آسانسور يا تپه يا كوه هستيد ، نشانه معنويت صعود جنابعالى به سوى هدفى است كه در انتظار آن مىباشيد . 6 - اخلاق خوش و گشادهرويى برازندهء جنابعالى است و اين نيت با صبر و شكيبايى انجام مىگيرد او نيز سرش به سنگ خورده ، اصلاح مىشود .